Lux ex tenebris, değişik versiyonları olarak “Lux e tenebris”, “lux in tenebris”, “lux e tenebrious” Latince’den Türkçe’ye çevrildiğinde, karanlığın içindeki ışık anlamına gelmektedir. Tenebris, tenebrious, karanlık anlamına gelmektedir. “Karanlığın ışığı”, “karanlıktaki ışık”, “karanlıktan doğan” anlamına da gelebilir. “Lux” ışık demektir. Hatta “ışık karanlıktan doğar” şeklinde bile çevrilebilir. Bazı türk halklarının mitlerinde  “ışık ve aydınlık kaostan, karanlıktan doğar” gibi bir çok mitte bu tür imalar, yazılar rastlanmıştır. Aslında şöyle de bir imada da bulunabiliriz, karanlığın bir anne-baba olduğunu, ışığın da anne-babanın çocuğu olduğunu belirtebiliriz.

illuminor

Eski Ahit, Yaratılış 1,

1-Başlangıçta Tanrı göğü ve yeri yarattı.

2-Yer boştu, yeryüzü şekilleri yoktu; engin karanlıklarla kaplıydı. Tanrı’nın Ruhu suların üzerinde dalgalanıyordu.

3-Tanrı, “Işık olsun” diye buyurdu ve ışık oldu.

4-Tanrı ışığın iyi olduğunu gördü ve onu karanlıktan ayırdı.

5-Işığa “Gündüz”, karanlığa “Gece” adını verdi. Akşam oldu, sabah oldu ve ilk gün oluştu.

 

Yaratılış 1, İbranice Eski Ahit

3-way·yō·mer ’ĕ·lō·hîm yə·hî ’ō·wr; way·hî- ’ō·wr.

4-way·yar ’ĕ·lō·hîm ’eṯ- hā·’ō·wr kî- ṭō·wḇ; way·yaḇ·dêl ’ĕ·lō·hîm, bên hā·’ō·wr ū·ḇên ha·ḥō·šeḵ.

5-way·yiq·rā ’ĕ·lō·hîm lā·’ō·wr yō·wm, wə·la·ḥō·šeḵ qā·rā lā·yə·lāh; way·hî- ‘e·reḇ way·hî- ḇō·qer yō·wm ’e·ḥāḏ. p̄

Eski ahiti incelediğimizde, karanlıkta ışık yaratıldı ve ışık karanlığın içinde var oldu. “Engin karanlıklarla kaplıydı” ilginç bir ifadedir. Eski ahitte “engin karanlıklar” kısmı “Abyss”den çevrilmiş. Abyss anlamı, dipsiz çukur, uçurum, sonsuz derinlik hatta kaos anlamına da gelmektedir. Elohim, tanrı anlamındadır.

Kaos ile alakalı bir  “ordo ab chao” masonik deyişi vardır. Kaostan düzene, şöyle bir çıkarımda da bulunabiliriz “or’do”,  “or” İbranice olarak parlaklık anlamına gelmekte. Hatta direk ışık olarak söyleyebiliriz, yazılışı “’ō·wr” ingilizice bilenler için telaffuzu kolay olsun diye bu şekilde yazılmıştır ama normalde “aur” diye yazabiliriz. İbranice aleph vav resh olarak yazılır, okunuşu direk “or” şeklindedir. Karanlıktan ışık getirmek, ya da karanlıkta parıldama gibi anlamlara gelebilir. Işık anlamına geldiğini kabul ediyoruz. “Chao” kaos anlamına geliyor, lakin burada bahsedilen şey gerçekte “karmaşa” mı? Kaos kelimesini incelediğimizde chasm,void gibi boşluk, uçurum gibi anlamlara geliyor. “Ordo ab Chao” diyerek aslında boşluktan (karanlık ya da uçurum) ışığın doğuşu gibi bir anlam çıkarabiliriz. Buradan yola çıkarak “lux ex tenebris” ile aynı imaya geldiğini söylersek pek de yanlış olmaz.

Bu tür ifadeleri manevi süreçlerde incelemek sağlıklı yorumlar yapılmasını sağlar. Yaratılış sürecini özetleyen bu deyişler birer bazı cemiyetlerde inisiyasyon sözleridir. Kadim ve kabul edilmiş masonlara göre 33.derecenin sözleri olarak bilinir. Bu sözlerin ilk defa ortaya çıkışı olarak, Charleston’daki Eski ve Kabul Edilmiş İskoç Riti Yüksek Konseyi’ne atfedilmiştir.

Eski Ahit Mezmur, 119:105

“Sözün, adımlarım için çıra, yolum için ışıktır”

“Senin sözün yolumu ve ayaklarımı aydınlatan lambadır”

“Nun: Your word is a lamp to my feet and a light to my path.”

İlginç bir şekilde bu ayet de söz ve ışık kısmından bahsetmektedir. “your word” sözün eski ahitin mezmur bölümünde geçmektedir. Yeni ahitte daha sonra “söz” kısmından bahsedeceğiz.

 

Yeni Ahit,  Yuhanna 1,

1-Başlangıçta Söz vardı. Söz Tanrı’yla birlikteydi ve Söz Tanrı’ydı.

2-O’ydu başlangıçta Tanrı’yla birlikte olan.

3-Kurulu düzen O’nun aracılığıyla oluştu ve oluşanlardan bir teki O’nsuz olmadı.

4-Yaşam O’ndaydı ve yaşam insanların Işığı’ydı.

5-Ve Işık karanlıkta aydınlık verir; karanlık ise onu alt edemedi (anlamadı).

6-Tanrı’dan gönderilmiş bir adam ortaya çıktı, adı Yahya idi.

7-O tanıklık etmeye geldi. Işık için tanıklık etsin ve herkes onun aracılığıyla imana kavuşsun diye geldi.

8-Kendisi o Işık değildi, sadece Işık için tanıklık etmeye geldi.

9-Söz gerçek Işık’tı; tüm insanları aydınlığa kavuşturmak için dünyaya gelen Işık.

10-O dünyadaydı. Dünya O’nun aracılığıyla oluştu, ama dünya O’nu bilmedi.”

 

Grekçe, Yuhanna 1,

1-Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος.

1-En archē ēn ho Logos kai ho logos ēn pros ton Theon kai Theos ēn ho Logos

 

Latince

Ioannes 1 Biblia Sacra Vulgata (VULGATE)

1-in principio erat Verbum et Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbum

2-hoc erat in principio apud Deum

3-omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil quod factum est

4-in ipso vita erat et vita erat lux hominum

5-et lux in tenebris lucet et tenebrae eam non conprehenderunt

Lux-ex-tenebris Ordo-ab-chao

5. ayette Latince “et lux in tenebris” ifadesi yer almakta. Önce yukarıda açıkladığımız lux ex tenebris ifadesi ile aynı anlama gelmekte ve bu bahsettiğimiz deyişlerin yaratılışı anlattığı görülmektedir.

Yeni ahiti incelediğimizde, başlangıçta bir sözden bahsediliyor ve söz’ün ışık olduğundan bahsediyor. Söz yeni ahitte “Λόγος” yani “logos” olarak ifade edilmiş. Logos ile alakalı araştırma yapıldığında, şöyle bir yorum ile karşılaştım;

“Logos sözcüğü, Yunancada usla kavrama anlamındadır ve duyguyla kavrama anlamındaki ‘pathos’ sözcüğü karşılığında kullanılır. Yunanca ‘kavrama’ ve ‘seçme’ anlamlarını veren ‘leg’ kökünden türetilmiştir. Kök anlamıyla ilgili olarak us ve bu usa dayanan söz, yasa, düzen, bilgi, bilim anlamlarını da dile getirmektedir. Yunanca legein sözcüğü ‘söylemek’ anlamındadır, bu yüzden bazı hıristiyan ve islam tanrıbilimcileri ‘logos’ deyimini ‘tanrısal söz’ anlamında kullanmışlardır. 

Ortaçağ skolastiği, özellikle Augustinus, logos kavramını ‘tanrısal ışık (eş deyişle bilgi kaynağı, yani bizzat tanrı) anlamında kullanır.”2

Tanrısal ışık ya da kelam olarak kullanılabilir. Yeni ahitte “söz”,  ışık olarak söylenmiş, demek ki doğru yöndeyiz.

Aslında orijinal olarak Grekçe’de (Antik Yunan dili) “legó” şeklinde yazılmaktadır. “Legó” söylemek, akıllıca konuşmak, ifade etmek anlamına gelmektedir. Yunanca kelime olan “logos”tan, Latince “lego” kelimesi türetildiğine dair görüşler de vardır. Yani aslında kökeni aslında Antik Yunan dilinde aynı şekilde telaffuz edilmiş. Ama sonradan türetilerek, logos olarak yazılmış. “Lego” yapmak, toplamak, bir araya getirmek anlamına gelmektedir.

lux ex tenebris

Lux” Latince bir kelime olarak “ışık” anlamına geliyordu yukarıda bahsetmiştik. Ayetlere bakarsak ışık, karanlık sayesinde parlıyor. Işık parlaması gerekiyorsa, karanlığa ihtiyacı olduğunu gösterir.

“dixitque deus fiat lux et facta est lux” – Yaratılış 3:3

Yaratılış 1-5 te “Akşam oldu, sabah oldu ve ilk gün oluştu.” Akşam karanlığı simgelerken, sabah ışığı simgeler. Işık ve karalık zıt kutuplar olduğunu ima edebiliriz.  Önce akşam, yani karanlık, sonra da aydınlık olması yine bir imayı bizlere hatırlatır.

Gerekli bir hatırlatmada bulunmak gerekiyor. Tüm bu yazdıklarım kendi kişisel yorumlarımdır. Yazıyı okurken, bunu göz önüne alarak değerlendirmenizde fayda var…

Keanu Magi


Dip not
1- Eski Ahit Yaratılış
2- “Logos” araştırma kaynağı olarak kullanıldı.

CEVAP VER

Lütfen yorum yapınız!
Lütfen buraya isminizi girin